De leerlijn water: Wie weet wanneer wat van water
U kunt deze leerlijn in zijn geheel downloaden via NME Podium, het vakblad voor NME.
De leerlijn water is zodanig opgebouwd dat in verschillende fases het accent ligt op inhouden uit de kerndoelen.
Onderscheiden zijn:
- onderbouw basisonderwijs*: groep 1, 2 en 3
- middenbouw basisonderwijs: groep 4, 5 en 6
- bovenbouw basisonderwijs: groep 7 en 8
- onderbouw voortgezet onderwijs: basisvorming: klas 1 en 2
* Op de watermenukaart wordt de kleuterbouw apart benoemd (kb)
In de onderbouw van de basisschool (4-6 jaar) wordt het accent vooral gelegd op kennismaken (waarnemen, ervaren, leren kennen). Natuurlijk is het mogelijk in positieve zin van de opbouw van de leerlijn af te wijken. In onderstaand overzicht staan leerdoelen waaraan met betrekking tot water in elke onderwijsfase minimaal invulling gegeven moet worden. Met andere woorden: wie een fase in het onderwijs heeft afgesloten, heeft dan in elk geval de volgende kennis en/of kunde (competentie).
| Onderbouw (groep 1,2,3) | Middenbouw (groep 4,5,6) | Bovenbouw (groep 7,8) | Basisvorming VO (klas 1,2) |
|---|---|---|---|
| Accent op kennismaken (waarnemen, ervaren, leren kennen) | Accent op leren hoe het werkt en zien van samenhangen (inzicht) | Accent op samenhang en inzicht (inzichten toepassen) | Accent op relaties, interpretatie, dilemma's (attitude en vaardigheden) |
| Weet wat water is en waat water zoals in voorkomt. | Weet de samenhang tussen water en levensvormen. | ||
| Weet enkele functies van water te benoemen. | Weet waarom schoon water nodig is en kan op hoofdlijnen aangeven wat de gevolgen zijn van vervuiling. | Weet de functies van water en kan vraagstukken en spanningsvelden benoemen. | Weet de functies van water, kan dilemma's benoemen en globale keuzealternatieven uitwerken. |
| Weet de functie van waterlopen en beschermingsmaatregelen. | Weet de relatie tussen water en infrastructurele werken. | Weet enkele maatschappelijke vraagstukken rondom water te benoemen en kan deze voorzien van argumenten en invalsoeken. |
Doorlopende leerlijn in tabelvorm
De leerlijn is vormgegeven als een tabel per bouw (onder-, midden en bovenbouw en basisvorming VO). Per bouw zijn aspecten van water aangegeven voor waterthema's als “wat is water?�, “waar is water?�, “water en leven�, “water en leven�, “waterkwaliteit�, “watergebruik� en “Nederland waterland�. Per thema zijn aspecten van
water aangegeven die logisch zijn om te behandelen voor de betreffende bouw gezien de competenties waar de leerlingen aan toe zijn (zie voorgaande tabel). Daarnaast is bij de indeling rekening gehouden met de onderwerpen die in de volgende bouw behandeld worden.
De tabel van de leerlijn (§ 3.2) is bedoeld als hulpmiddel om gestructureerd aandacht te besteden aan water. De indeling van de wateraspecten kunt u naar eigen inzicht hanteren. Als u een aspect eerder of later aan de orde stelt dan vloeit daar niet meteen een groot probleem uit voort. Het gaat er om dat er een logische opbouw in de gepresenteerde aspecten van water zit. De leerlijn kunt u als handvat gebruiken.
Leerstofvervanging
Activiteiten, leskisten, excursies e.d. mogen, nee moeten gezien worden als vervanging van leerstof uit de methode. Een bezoek aan een waterzuivering komt in plaats van hoofdstukken waar het gaat om watergebruik, waterzuivering en wellicht ook waterkwaliteit en hygiëne. Als u er voor zorgt dat deze thema's tijdens de excursie aan de orde komen - vooraf of tijdens de excursie- dan is e.e.a. uit de methode te schrappen. Op dergelijke wijze zijn in principe alle inhouden op het gebied van natuur, gezondheidskunde en techniek door activiteiten in te vullen. Dan krijgt u toch een doorgaande leerlijn maar zonder methode.
Activiteiten komen er dus niet meer 'bovenop' maar 'in plaats van'.
Dan wordt het zelf sleutelen aan een leerlijn waar 'aanbod' uit de eigen regio/plaats wordt benut om aan leerstof/leerdoelen te voldoen interessant. Dan heeft een coördinator NME op school ook wat te coördineren en stapt een leerkracht met (natuur)ouders wat gemakkelijker naar buiten.
De leerlijn water is in dat opzicht een voorbeeld. Waar en wanneer besteed je aandacht aan water. Zijn er in de eigen omgeving, op tv of internet of in de publiciteit kansen, dan benut u die in plaats van lessen/hoofdstukken aardrijkskunde of natuuronderwijs die ook over water gaan. Dan wordt een excursie of activiteit geen leuke doe-middag, dan is het een leuke les in plaats van de leerstof uit hoofdstuk X.
| Â | Onderbouw BaO (groep 1,2,3) | Middenbouw BaO (groep 4,5,6) | Bovenbouw BaO (groep 7,8) | Basisvorming VO (klas 1,2) |
|---|---|---|---|---|
| Wat is water? |
|
| Â |
|
| Waar is water? |
|
|
|
|
| Water en leven |
| Â |
|
|
| Waterleven |
|
|
| |
| Waterkwaliteit |
|
|
|
|
| Watergebruik |
|
|
|
|
| Nederland waterland | Â |
|
|
|
De Watermenukaart voor Zeeland is hierbij een ideaal hulpmiddel!
Het NME-centrum bij u in de buurt kan u adviseren bij het samenstellen van een leerlijn!
